TV Krant

Cowboys & aliens (2011)


cowboys_aliens.jpg
In ‘Cowboys & Aliens’ moeten de inwoners van een wildwest stadje het opnemen tegen de vijand. Maar dit keer gaan ze niet vechten met roodhuiden, maar met groenhuiden uit de ruimte.

Jake Lonergan (Daniel Craig) komt in 1875 het slaperige woestijnstadje Absolution binnenstrompelen. Lonergan heeft geen idee wat hij heeft gedaan en hoe hij in godsnaam aan die rare metaalachtige band om zijn arm komt. Na een ruzie met Percy (Paul Dano) de arrogante zoon van de machtige landeigenaar Woodrow Dolarhyde (Harrison Ford) wordt hij in een koets gezet om berecht te worden. Maar op het moment dat deze wil wegrijden, krijgt Absolution te maken met een buitenaardse invasie. Veel inwoners worden ontvoerd, waaronder Percy. Zijn vader Woodrow moet gedwongen samenwerken met Lonergan, wiens metalen polsband een wapen blijkt te zijn tegen de aliens. Samen met de mooie Ella Swanson (Olivia Wilde) gaan ze met nog een aantal dorpsgenoten achter de aliens aan om hun geliefden terug te krijgen.

Cowboytje spelen?
Cowboys & Aliens. Het dekt helemaal de lading, maar het klinkt wat kinderachtig. Het impliceert ‘lekker cowboytje spelen’, en de titel lijkt op die van animatiefilm ‘Monsters vs. Aliens’, wat wel echt een film voor de kleintjes was. Het publiek waar ‘Cowboys & Aliens’ op mikt zijn echter de westernliefhebbers. De scriptschrijvers noemen hun film ‘’Unforgiven’ met aliens’, en dat is een prima beschrijving. Aan het begin staan we gelijk op scherp als hoofdpersonage Jake Lonergan wordt belaagd door drie premiejagers. Hij schiet en steekt ze dood, en eentje wordt er met zijn blote vuisten om zeep geholpen. Terwijl Lonergan daarna zwijgend voor zich uit staart met de bloedspatten in zijn gezicht weet je: dit is serieus. De wereld van ‘Cowboys & Aliens is een keiharde wereld, waar je moet vechten om te overleven.

Aparte combinatie
Hoe passen de aliens in dit verhaal? Want laten we wel wezen, de combinatie van western en sciencefiction is niet de meest voor de hand liggende. Waar bepaalde genres wel prima kunnen samensmelten (de romantische comedy, de actiethriller) bijten sf en western elkaar. Niet in de laatste plaats omdat er gevoelsmatig zo’n drie eeuwen tijdsverschil tussen zit, en minstens zoveel tijd aan technologische voorsprong. Toch werkt het. Omdat de film het als een ‘cowboy versus indianen’-strijd opvoert, waarbij de roodhuiden zijn vervangen door, eh, geschubte groenhuiden. De cowboys (die overigens samenwerken met indianen om deze nieuwe vijand het hoofd te bieden) lijken eerst geen partij voor de aliens. Maar dan blijkt Lonergan iets te hebben wat het géén ongelijke strijd meer maakt: zijn mysterieuze metaalachtige polsband blijkt een perfect schiettuig te zijn om de ruimteschepen uit de lucht te knallen. En als de aliens eenmaal uit deze vliegmachines zijn, werkt ouderwets schiettuig als pistolen en revolvers prima, zolang je maar op de vitale organen van de buitenaardse bezoekers richt. Het tijds- en technologische verschil tussen de beide filmgenres is nog meer verkleind door het feit dat de aliens er niet hypermodern uitzien. Ze zijn een lompe combinatie tussen reptiel en vis, een beetje de oermens onder de aliens. Ze zijn zeker geen razend slimme wezens die de mensheid met hun kunde en kennis verpletteren.

Knoestig en ruw
De acteurs zijn goed gecast. Engelsman Daniel Craig zegt alleen het hoognodige met woorden, voor de rest laat hij zijn felblauwe ogen spreken. Hij ziet er knoestig en ruw uit, de gedistingeerdheid van zijn James Bond-rol is ver te zoeken. Olivia Wilde is met haar ielige lijf en grote hoofd een aparte schoonheid, wiens androgyne uiterlijk later in de film nog een belangrijke rol gaat spelen. En wat zijn we blij dat Harrison Ford eindelijk weer een rol heeft gevonden die bij hem past! Hij dook de laatste jaren op in romantische, dramatische en komische films, maar de steeds chagrijniger wordende gelaatstrekken van de 68-jarige Ford lenen zich niet goed voor dat soort genres. In ‘Cowboys & Aliens’ mag hij eindelijk zichzelf zijn: een ‘grumpy old man’, oftewel een knorrige oude brompot. De rol van onaardige Woodrow Dollarhyde (als die aliens er niet waren, was hij zeker de schurk van de film geweest) zit hem als gegoten.

Kruisbestuiving
Als je een nadeel in de kruisbestuiving tussen western en sf zou moeten noemen, is het het verschil in gemoedstoestand. Westerns staan niet bekend om hun enorme vaart. Vaker wordt je in een hypnotiserend kabbelende sfeer gebracht, met lange shots van samengeknepen ogen, stoffige hoofdwegen en uitgestrekte landschappen. Als het sf-gedeelte in ‘Cowboys & Aliens’ het vervolgens overneemt, en er opeens heel veel tegelijkertijd gebeurt, ontwaak je net te laat uit de lome sfeer van daarvoor. Je mist zo een spanningsboog die je op het puntje van je stoel doet belanden. Maar verder is ‘Coweboys & Aliens’ ondanks de kinderachtige titel zeker geen kinderachtige film geworden.

Vandaag op TV