TV Krant

Memoirs of a geisha (2005)


memoirs_of_a_geisha_04.jpg
Wie een geisha typeert als Aziatische prostituee heeft het mis. Er komt geen 'Me luv joe long time' over hun roodgestifte lippen. Het is een artieste die invloedrijke mannen entertaint met zang, dans, muziek en conversatie. Dat hebben we geleerd van 'Memoirs of a geisha'.

Aan het rustige leven van de negenjarige Chiyo komt in 1929 abrupt een einde als haar vader door geldzorgen tot een dramatische beslissing komt. Hij verkoopt zijn dochtertje aan een mensenhandelaar, die Chiyo vanuit haar kleine vissersdorpje naar de grote stad Kyoto brengt. Hier belandt ze in een geishahuis. Het jonge meisje moet alle huishoudelijke rotklusjes opknappen, maar wordt ook geschoold in het edele vak van geisha. Oftewel: de perfecte gastvrouw zijn voor goedbetalende zakenmannen.

In haar tienerjaren wordt al snel duidelijk dat Chiyo, wiens naam wordt omgedoopt in Sayuri (en gespeeld wordt door Ziyi Zhang) een uitzonderlijk talent is. Ze is gezegend met een stel staalblauwe kijkers, en weet met haar gracieuze verschijning alle mannen om haar vingers te winden. Dit tot grote ergernis van Hatsumomo (Gong Li), de belangrijkste geisha van het huis. Zij maakt Sayuri het leven zuur, totdat deze onder de hoede komt van Mameha (Michelle Yeoh). Deze strenge doch rechtvaardige oudere geisha leert Sayuri de laatste kneepjes van het vak. Niets lijkt haar een zonnige toekomst in de weg te staan. Maar dan breekt de Tweede Wereldoorlog uit, en worstelt Sayuri met haar verliefde gevoelens voor een zakenman (Kan Watanabe), die ze als jong meisje heeft ontmoet.

In 1997 kwam de roman 'Memoirs of a geisha' uit, geschreven door Arthur Golden. Het boek werd een onmiddellijke bestseller, dus Hollywood was er als de kippen bij om de rechten te kopen. Steven Spielberg kreeg ze in handen, en lange tijd zou hij de verfilming ook gaan regisseren. Maar uiteindelijk werd dit Rob Marshall, vers van zijn succes met 'Chicago'.

Elke grote film heeft zijn relletjes, dus ook 'Memoirs of a geisha'. In China komt de film niet uit, wegens de oorlogsmisdaden van Japan tegen China in de Tweede Wereldoorlog. Op zijn beurt is Japan weer woest, omdat niet-Japanners de hoofdrol spelen: Zowel Ziyi Zhang als Gong Li komen uit China, en Michelle Yeoh is Maleisisch. Onzin die kritiek, vindt Yeoh. "Het is hetzelfde als een Engelsman die een Duitser of Amerikaan speelt. Ik speel in 'Geisha' een Japanse, en waarom? Omdat ik actrice ben!"

En de actrices doen het allen erg goed. Ze hebben een stoomcursus 'hoe wordt ik een geisha in zes weken' gehad, maar het lijkt alsof ze hun hele leven al op de ultraongemakkelijke houten sandalen rondtippelen. Hun bewegingen zijn sierlijk en elegant, en in hun blikken ligt meer diepgang verborgen dan in het scenario.

En zo komen we met een mooi Japans bruggetje bij het probleem van de film: het scenario. Het boek is een prachtige studie van de emoties en cultuur van de geisha's (blijft bizar dat een Amerikaan, en dan ook nog eens een man, zich zo goed heeft weten in te leven in deze typisch Japanse wereld), maar het scenario blijft oppervlakkig. Het is Japan bekeken door de ogen van Hollywood, en dat betekent een vakantiefolder vol aan prachtige (cliché)plaatjes. Niet voor niets zijn de drie Oscars die 'Geisha' kreeg allen voor het uiterlijke vertoon: art-direction, camerawerk en kostuums. Kosten nog moeite zijn dan ook gespaard: In Los Angeles is bijna een compleet Japans dorpje anno 1930 nagebouwd, met originele keien, bruggetjes, een riviertje en antieke ornamenten om de periode zo authentiek mogelijk neer te zetten. Er werd zelfs een enorm zijden scherm opgehangen om de zon tegen te houden en zo een 'mistige' sfeer te creëren.

Oog voor detail dus, maar qua verhaal is de film meer een melodramatische soap geworden dan een emotionele karakterstudie. Regisseur Rob Marshall schetst de geishawereld door de ogen van een toerist. Geisha's zijn mooie, fragiele poppetjes, die alleen maar fluisteren en dromerig kunnen kijken. De mannen zijn bruten (van de vader die voor een extra zakcentje zijn dochter verkoopt, tot de likkebaardende mannelijke elite die de geisha's wel even zullen laten merken wat ze onder entertainment en ontspanning verstaan). In zo'n wereld hoort ook een prins op het witte paard en dat is de zakenman gespeeld door Ken Watanabe. Maar door de botte regie komt de relatie tussen Sayuri en hem nooit goed uit de verf. Ze ontmoeten elkaar één keer, als hij zo'n veertig jaar is en een ijsje koopt voor de dan tienjarige Sayuri. Een kleine tien jaar later ontmoeten ze elkaar weer en blijken ze altijd elkaar's eeuwige liefde te zijn geweest. Meer diepgang of duidelijkheid had deze relatie wat meer kunnen verklaren, maar nu is het een beetje eng, vooral van zijn kant.

'Memoirs of a geisha' is een prachtig vormgegeven Hollywoodsprookje... Maar het had eigenlijk een Aziatisch liefdesdrama moeten zijn.