TV Krant

The aviator (2004)


aviat.jpg
Howard Hughes werd in de gouden periode van Hollywood beroemd met zijn films, vliegtuigen, en veroveringen van fameuze vrouwen. Martin Scorsese verfilmde de glorietijd van deze excentrieke miljonair, met Leonardo DiCaprio in de hoofdrol.

‘The aviator’ betekent ‘De Vliegenier’. Maar het wordt al snel duidelijk dat Howard Hughes veel meer was dan dat. We maken kennis met Hughes (gespeeld door Leonardo DiCaprio) als hij als broekie van 24 jaar de oorlogsfilm ‘Hell’s angels’ regisseert, produceert én de vliegtuigstunts doet. Howard, rijk geworden door een miljoenenerfenis van zijn vader, krijgt en passant een romance met hoofdrolspeelster Jean Harlow (Gwen Stefani). ‘The sky is the limit’ voor hem, want naast het filmwereldje stort hij zich vol overgave in andere interessegebieden, zoals de vliegtuigindustrie. Hij start zelfs zijn eigen maatschappij, TWA Airlines. Daarnaast gaat Hughes vrolijk door met pionieren, en het versieren van de mooiste vrouwen van Hollywood, waaronder Katherine Hepburn (Cate Blanchett) en Ava Gardner (Kate Beckinsale).
Maar de ‘olifant in porceleinkast’-manier waarop Hughes de geldende (ongeschreven) regels aan zijn laars lapt, zorgt natuurlijk ook voor vijanden. Zoals Juan Trippe (Alec Baldwin), de baas van de concurrerende luchtvaartmaatschappij Pan Am. Deze heeft de invloedrijke senator Brewster (Alan Alda) in zijn zak zitten, en die is van plan Hughes -letterlijk en figuurlijk- aan de grond te krijgen. Daarnaast heeft Hughes ook last van zijn vele dwangneuroses, tics en fobieën, die hem letterlijk tot waanzin drijven…

De periode dat Hughes daadwerkelijk kierewiet was (de laatste twintig jaar van zijn leven woonde hij als een kluizenaar in een hotelkamer, liet haar en nagels groeien en gebruikte lege tissuedoosjes als schoenen), laat regisseur Martin Scorsese niet zien. De film eindigt in 1947 bij de eerste testvlucht van Hughes droomproject, de vliegende boot ‘Spruce Goose’. Hij is dan 42 jaar.

Leonardo DiCaprio overbrugt dus 18 jaar als Hughes, en doet dat indrukwekkend. Het lukt de acteur om de tycoon, ondanks onaangename karaktertrekjes (zoals de liefde voor wel erg jonge meisjes), toch sympathiek en meeleefbaar over te laten komen. Je voelt Howards pijn als hij zich tijdens een zenuwinzinking wekenlang terugtrekt in zijn privé-bioscoop. Naakt, ongeschoren en urinerend in flesjes vecht hij hier tegen zijn demonen.
DiCaprio heeft al de looks en de uitstraling om als’ Hughes de playboy’ te overtuigen, maar ook ‘Hughes de dwangneuroot’ weet hij goed over te brengen. Acteurs hebben bij ‘tics spelen’ regelmatig de neiging tot overacteren, maar Leo niet. Erg sterk is bijvoorbeeld de scène met Howard in een openbaar toilet. Hij wil eruit, maar durft door zijn hygiënefobie de deurknop niet aan te raken. We zien de machtigste man van Hollywood staan, woedend maar machteloos starend naar de deurknop, gelaten wachtend tot iemand naar de wc moet zodat hij door de open deur naar buiten kan glippen.

Bijzonder is het kleurgebruik in ‘The aviator’. Scorsese filmt het op de manier zoals in de tijd dat het zich afspeelt gebruikelijk was. Het meest opvallend is het ingekleurde zwart-wit beeld voor de jaren 30 (waarbij het groen er overigens erg blauw uitziet). Ondanks deze bewust ouderwetse filmtechnieken, schrikt de regisseur ook niet terug voor een paar mooie computergegenereerde effecten. Kijk maar eens naar de luchtgevechten voor de opnames van ‘Hell’s angels’. De vliegtuigen schieten onder en boven je door, of komen frontaal op je af. En in een van de meest dramatische scènes stort Howard neer terwijl hij een testvlucht maakt met een –uiteraard door hem ontworpen- spionagevliegtuig. De crash is zo fantastisch in beeld gebracht dat je als kijker samen met Hughes in de cockpit zit en de angstige momenten van heel dichtbij meemaakt.

‘The aviator’ duurt 170 minuten. En een film moet wel heel goed zijn wil je als kijker bijna drie uur lang op het puntje van je stoel zitten. Alleen films van het kaliber ‘The lord of the rings’ kunnen dat bewerkstelligen, en ‘The aviator’ haalt dit constante niveau niet. Er zitten dus momenten in waar je aandacht als kijker verslapt, maar wat dat betreft is het kijken naar ‘The aviator’ als een golfbeweging: soms wat minder interessant, maar het trekt altijd weer bij. Het wordt dus nooit saai.
Het is wel jammer dat er bepaalde zaken niet helemaal bevredigend worden belicht. Zoals de verschillende vrouwen in Howard Hughes’ leven. Katherine Hepburn (Cate Blanchett) krijgt wel voldoende tijd om haar relatie met Hughes logisch te maken, maar bij Ava Gardner (Kate Winslet) is dat niet het geval. Ze is er opeens, blijkt op cruciale momenten een belangrijke rol te spelen, maar wordt te weinig uitgediept om erachter te komen waaróm ze zo belangrijk voor hem was. En Jean Harlow (het veel gehypte rolletje van ‘No doubt’-zangeres Gwen Stefani) is niet veel meer dan een cameo.

Maar Martin Scorsese is als regisseur vaardig genoeg om de kijker niet te lang bij dit soort minpuntjes stil te laten staan. Hij weet ons snel weer te bedwelmen met mooie plaatjes (de scènes in The Coconut Grove, dé hotspot voor de Hollywood jetset in de jaren 30, zien er prachtig decadent uit) en prachtige praatjes (de speech, waarmee Howard Hughes senator Brewster verbaal afslacht is onbetaalbaar). En zo weet Scorsese een epische biografie over een in Europa nagenoeg onbekende man toch interessant voor ons te maken. ‘The aviator’ past niet in het rijtje Scorsese-meesterwerken als ‘Goodfellas’, maar dat betekent niet dat ‘ie niet goed is.

Vandaag op TV