TV Krant

Tolkien (2019)


Tolkien4.jpg
De bezoekers van ‘Tolkien’ krijgen twee biografieën voor de prijs van één. Die over de schrijver J.R.R. Tolkien, en die over zijn boeken ‘De hobbit’ en ‘In de ban van de ring’. Waar haalde Tolkien zijn inspiratie?

In Nederland beschouwen we J.R.R. Tolkien gedeeltelijk als cultureel bezit omdat hij ter wereld kwam in Oranje Vrijstaat, een onafhankelijk land in Zuid-Afrika gesticht door Nederlandse boeren. Dat deel van zijn leven wordt helaas overgeslagen in de film. Wel zegt hij nog even geruststellend tegen iemand die hoort dat hij uit Afrika komt: “Ik draag niet meer elke dag mijn speer, hoor.” De film start ongeveer
als Tolkien twaalf jaar is en zijn moeder overlijdt aan diabetes. Zijn vader is al eerder overleden en de jonge Tolkien komt onder de hoede van een geestelijke die hem bij een rijke dame in een kosthuis stalt en een beurs bij de prestigieuze King Edward’s School in Birmingham regelt. Daar leert Tolkien een stel rijke vrienden kennen met wie hij een vriendenclub opricht. Hier ontmoet hij ook zijn latere vrouw Edith, die net als hij wees is.

Fantasie of werkelijkheid?
De vriendschap tussen de jongens komt goed over en heeft duidelijke verwantschappen met de warme onderlinge band en de joviale, plagende sfeer van de reisgezelschappen in zijn fantasyboeken. Ook de tegenstellingen tussen de natuur en de fabrieksstad Birmingham zijn in de boeken terug te lezen. Nog meer invloed had de loopgravenstrijd in de Eerste Wereldoorlog, waar Tolkien aan deelnam. Het geweld, een desolaat landschap zoals Mordor, veldslagen, ondergrondse gangen, een trouwe metgezel: het komt allemaal in zijn boeken aan bod. Er is zelfs even een ‘zwarte ruiter’ (een van de vervaarlijke ringgeesten uit ‘In de ban van de ring’) te zien. Gelukkig wordt dat er niet te dik bovenop gelegd, het is een waanvoorstelling in een koortsdroom van de schrijver.

‘Ring des Nibelungen’
Voor de fans van de films en de boeken werkt ‘Tolkien’ vooral als queeste naar aanknopingspunten. Mensen die geen van de boeken of films hebben gezien, kunnen echter nog steeds genieten van een prima biografie over vriendschap en liefde. Door het ontbreken van een duidelijk eind – de film eindigt bij het opschrijven van de eerste woorden van ‘De hobbit’ – zal de film bij hen mogelijk wat minder indruk maken. Maar ze zullen genieten van de romantische scène waarin Tolkien en zijn vriendin baldadig suikerklontjes gooien in een duur restaurant, en die waarin ze stiekem vanuit de rekwisietenruimte luisteren naar een opvoering van Wagners ‘Der Ring des Nibelungen’. Over die duidelijke inspiratiebron wordt in de film gezegd: “Je gaat toch niet naar een zes uur durend verhaal over een machtige ring kijken?” De totale lengte van de bioscoopversies van ‘The lord of the rings’ bedroeg maar liefst 558 minuten, ruim negen uur! En dan hebben we de extra lange dvd-versies niet eens meegeteld.

Vandaag op TV