TV Krant

American sniper (2015)


sni.jpg
Chris Kyle was de dodelijkste scherpschutter in het Amerikaanse leger. Niet voor niets kreeg hij de bijnaam 'Legend' van zijn medesoldaten, en 'De duivel van Ramadi' van zijn vijanden. 'American sniper' vertelt zijn verhaal, met een objectieve blik.

Wij zagen Clint Eastwood altijd als een conservatief iemand. Door zijn vele rollen als cowboy en Dirty Harry is bij ons het beeld ontstaan van rechtlijnige, conservatieve, zwart-witdenkende man. Maar wie kijkt naar Clint Eastwood de regisseur ziet dat hij juist verrassend vaak progressief is. Of Of het nu om euthanasie gaat ('Million dollar baby'), sterke vrouwen ('Changeling') of multiculturele vriendschappen ('Gran Torino'); hij laat het in een positief licht zien. Maar met 'American sniper', gebaseerd op de gelijknamige biografie van Chris Kyle, lijkt Eastwood (ook alweer 84 jaar) het over een andere boeg te gooien. De titel en het verhaal duiden op een patriot-tische film, waarin trots wordt verteld over de Amerikaanse sluipschutter die de meeste slachtoffers heeft gemaakt in Irak. Bij het zien van de film blijkt Eastwood gelukkig niet te kort door de bocht te gaan. De regisseur brengt subtiliteit en nuance aan, waar-door commando Chris Kyle niet de superheld wordt waarop de republikeinse kant gehoopt had.

160 'kills'
De patriottische Chris Kyle (Bradley Cooper) is geschokt als hij de aanslagen van 9/11 op televisie ziet. Hij meldt zich direct aan bij de elitemilitairen van de Navy SEALs. Door zijn vaste vinger en haarscherpe oog bekwaamt hij zich tot scherpschutter. Kyle gaat vier keer naar Irak, waar hij met 160 bevestigde 'kills' Amerika's dodelijkste scherpschutter wordt. De Iraakse rebellen zetten een prijs op zijn hoofd, maar ook aan het thuisfront loert het gevaar. Kyle kan zich namelijk steeds moeilijker aanpassen aan het gewone burgerleven, wat voor een verwijdering zorgt van zijn vrouw Taya (Sienna Miller) en hun jonge kinderen.

Simpele patriot
Chris Kyle was dermate een legende dat zijn bijnaam 'Legend' luidde en over legenden worden nu eenmaal vroeg of laat films gemaakt. Het is vervolgens aan de filmmaker hoe zo iemand wordt geportretteerd; als onaantastbaar icoon of als gewoon mens. Eastwood kiest voor het laatste. Hij maakt van 'American sniper' een karak-terstudie over hoe een patriot (Kyle leefde volgens een simpele code: God, vaderland, familie) denkt en voelt. Eastwood registreert alleen, hij duwt de kijker niet een bepaalde kant op hoe deze moet denken. Kind op de korrelDe regisseur laat een ieder dus zelf een mening over Kyle vormen. Soms is die positief. Zo zien we de Amerikaanse soldaten in de nauwe, verpauperde straten van de vijandelijke stad. Je voelt het risico dat ze lopen: op elk balkon, op elke straathoek en achter elke deur loert het gevaar. Ze kunnen elk moment van alle kanten beschoten worden door de vijand en dan is het toch wel erg fijn dat een sluipschutter als Chris Kyle hen in de gaten houdt. Maar soms schrik je van zijn acties. In het begin van de film neemt Kyle een jochie van een jaar of acht op de korrel. Als het ventje met een granaat richting Amerikaanse troepen loopt, schiet Kyle hem zonder aarzeling door het hoofd. De moeder van het kind, die naar het levenloze lijf toe rent en de granaat oppakt, wacht hetzelfde lot. Als 'American sniper' deze scène een menselijk gezicht had willen geven, had Kyle minstens geaarzeld bij het schieten, of had hij ze in het been geschoten. En na afloop zou hij enorme wroeging hebben gehad. Niets van dit alles in 'American sniper'. Kyle twijfelt niet, gaat voor de 'kill' en is na afloop zijn stoïcijnse zelf.

Schuldgevoel
De film draait grotendeels om Kyle in oorlogsgebied, maar er wordt ook gekeken hoe het hem aan het thuisfront vergaat. Kyle's enorme plichtsbesef zorgt ervoor dat hij zich thuis schuldig voelt, omdat hij dan geen Amerikaanse soldaten kan beschermen in Irak. Dat schuldgevoel zorgt ervoor dat hij vier keer teruggaat naar dat oorlogsgebied. Uiteraard is dat tegen de zin van zijn vrouw Taya (Sienna Miller), die wil dat Kyle thuis bij zijn jonge gezinnetje blijft. Dit levert dramatische, maar ook voorspelbare beelden op van de soldaat die verscheurd wordt tussen zijn werk en gezin. Regisseur Eastwood besteedt hier weinig tijd aan. Het komt allemaal wel langs (evenals een korte hint naar Kyle's tragische dood op een schietbaan in februari 2013), maar het voert niet de boventoon. Het lijkt erop dat Eastwood beseft dat we dat al vaker hebben gezien in andere films rond getraumatiseerde soldaten. De regisseur toont vooral hoe Kyle met een feilloos schuttersoog vijanden uitschakelt die het op zijn makkers voorzien hebben, zonder van deze legende automatisch een held te maken.

Vandaag op TV