TV Krant

Anonymous (2011)


uio_04.jpg
William Shakespeare was veel dingen: vrouwenliefhebber, alcoholist, matig acteur… Maar een groots schrijver was hij zeker niet. Dat beweert ‘Anonymous’, waarin Edward de Vere (Rhys Ifans), de graaf van Oxford, naar voren wordt geschoven als de enige échte schrijver van de beroemde stukken.
De graaf van Oxford, Edward de Vere (Rhys Ifans) heeft een probleem: hij schrijft de mooiste gedichten, sonnetten en toneelstukken, maar hij kan ze niet publiceren. Het zijn namelijk stukken voor het gewone volk waarin hij de adel op de hak neemt. En iemand van zijn stand en komaf kan het niet maken om dat te doen. De Vere is een graag geziene gast aan het hof, niet in de laatste plaats omdat hij in zijn jonge jaren een affaire heeft gehad met koningin Elizabeth (Joely Richardson). Om zijn werk toch opgevoerd te krijgen neemt hij de toneelschrijver Ben Jonson (Sebastian Armesto) in vertrouwen. Die brengt De Vere’s stukken op de planken, met de mededeling aan het publiek dat de echte schrijver anoniem wil blijven. De opvoeringen zijn een gigantisch succes onder het volk, iets waar acteur William Shakespeare (Rafe Spall) graag een graantje van wil meepikken. Dit doet hij door te beweren dat hij de schrijver is. Terwijl Shakespeare zich wentelt in alle roem en aandacht, komt De Vere in een lastige situatie: als het hof erachter komt dat hij die politiek getinte toneelstukken heeft geschreven, kan hem dat letterlijk de kop kosten.

Grootste schrijver
William Shakespeare heeft belachelijk veel toneelklassiekers geschreven, waaronder ‘Romeo & Julia’, ‘Hamlet’, Macbeth’, ‘Een midzomernachtdroom’ en ‘De koopman van Venetië’. Ook komen er tig gedichten en sonnetten van zijn hand, en zijn veel van zijn uitdrukkingen gemeengoed geworden: ‘To be or not to be, that’s the question’. Je kan niet anders dan Shakespeare benoemen tot de grootste toneelschrijver en dichter ooit. Maarja, hoge bomen vangen veel wind (die uitdrukking had Shakespeare bedacht kunnen hebben), dus er is een tegenbeweging die vraagtekens zet of de zeventiende-eeuwse Engelsman wel zelf de auteur is van de vele stukken die aan hem zijn toegeschreven.

Complotten
Eén van die theorieën wordt in ‘Anonymous’ uit de doeken gedaan. Edward de Vere is de schrijver, maar aangezien hij in zijn hoge adellijke functie (graaf van Oxford) geen volkse en opruiende teksten mag schrijven, kreeg de womanizer, alcoholist en matig acteur William Shakespeare de credits. Het levert een vermakelijke film op, maar of we de theorie echt geloven? Scriptschrijver John Orloff strooit iets te makkelijk met bastaardkinderen en koninklijke complotten. En hij schiet zich in zijn eigen voet door fouten te maken in historische feiten (zo waren sommige personages al dood in de tijd dat ‘Anonymous’ zich afspeelt). Orloff verdedigt zich door te zeggen dat hij die fouten als hommage aan Shakespeare erin had gedaan, omdat de bard het in zijn stukken ook niet altijd al te nauw nam met de feiten. Tja, zo kunnen wij er ook nog een paar verzinnen!

Vet aangezet
Maar bij het kijken naar ‘Anonymous’ merk je dat de film er helemaal niet op uit is om een statement te maken, of de waarheid in pacht te hebben. Het wil een lekker vet aangezette historische thriller zijn, vol roddel, achterklap, jaloezie en messen in ruggen (sommige figuurlijk, sommige letterlijk). Iemand als Oliver Stone, maker van puike complottheoriefilms als ‘JFK’, had van ‘Anonymous’ wel een overtuigend drama gemaakt waarbij je als kijker serieus gaat twijfelen aan het bestaande verhaal. Maar Stone zit niet in de regiestoel. Daar zit Roland Emmerich, maker van groots opgezette spektakelfilms als ‘Independence day’, ‘Godzilla’, ‘The day after tomorrow’ en ‘2012’.

Andere uiterste
Het is te prijzen dat de Duitser nu eens een film wilde maken waarbij niét alles ontploft, maar je kan je afvragen of een Engels kostuumdrama niet gelijk het andere uiterste is. Je merkt dat Emmerich moeite heeft het subtiel te houden. Hierdoor schmieren de meeste acteurs er op los. Edward Hogg maakt van Robert Cecil (de voornaamste tegenstander van De Vere) een gebochelde, lispelende stakker met priemende oogjes, Vanessa Redgrave en Joely Richardson (in het echte leven moeder en dochter) zetten een erg excentrieke koningin Elizabeth op jonge en oude leeftijd neer, en Rhys Ifans ziet er door overvloedig gebruik van oogschaduw meer uit als een verlopen rockster dan een voorname graaf.

Consequent
Het klinkt negatief, maar het grappige is: in de over-de-top wereld van ‘Anonymous’ werkt het. Het is als het kijken naar een Shakespeare-opvoering oude stijl: Veel gedeclameer met weidse armgebaren. Het irriteert nauwelijks, omdat het zo consequent wordt doorgevoerd. En regisseur Emmerich tovert voor de verandering nu eens geen aliens en monsters uit de computer, maar wel een prachtig uitziend zeventiende-eeuws Londen. En in deze barokke sfeer is het niet erg om twee uur lang mee te gaan met het ‘wat als?’-verhaal van ‘Anonymous’.

Vandaag op TV